Хархорум хотыг өнөөгийн аргын тооллын 1220-1221 онд эзэн Чингэсийн хүсэл зоригоор суурийг нь тавьсан гэх бөлгөө. Их хааны орыг нь залгасан гутгаар хүү Өгөөдэйн үед буюу 1235 оноос энэ хотыг орчин үеийн ойлголтод ч нийцэхээр жинхэнэ "метрополитэн" болгон цогцлоон барилгажуулж эхэлсэн түүхтэй юм. Энэ л үеэс эхлэн Хархорум хотыг тойруулан хэрмээр хүрээлж, дотор нь Хааны Ордон болоод гудамж талбай бусад барилга зэргийг барьж эхэлсэн ажээ.

Их Монгол улсын Илхаант улс (Персийн монгол улс буюу Хүлүгийн хаант улс ч гэгддэг) оршин тогтносон 100 гаруй жилийн хугацаанд (1256 -1357он) хаан төр барьсан 17 хааны 12 нь зоосон мөнгөө монгол бичигтэй гаргаж байсан түүхэн баримт нэгэнт тодорхой болжээ.

Кембрижийн их сургуулийн профессор Кристофер Эндрюгийн бичсэн Британийн аюулаас хамгаалах МИ-5 албаны өнөөдрийн байдлаар эхнийх бөгөөд цорын ганц албан ёсны түүхэнд анх удаа ил болсон хоёр мянга гаруй материал, түүний дотор Их Британид ажиллаж байсан зөвлөлтийн тагнуулчдын урьд нийтлэгдээгүй гэрэл зураг оржээ.

Говь-Алтай аймгийн нутаг дэвсгэрт байрлалтай Говийн их дархан цаазат газар тал байн хэм­жээгээрээ дэлхийд хоёр ду гаарт ордог. Энд дэлхийд нэн ховордсон амьтан болох мазаа лай, хавтгай цөөн тоогоор бий.

Цагаан шонхор шувуу монголын төрийг 350 гаруй жил барьсан хиад боржгин овгийн сүлд хийморийн туг байжээ. Энэ сүлд дэлхийн талыг эзэлсэн талын түймэр шиг монголын морьт цэргийн олон баатруудыг зоригжуулж явсан нь мэдээж. Тэрч байтугай саяхан Сүхбаатар аймагт археологийн малталт хийсэн эрдэмтэд 13 дугаар зууны үеийн язгууртны булшнаас олдсон мөнгөн бүс цагаан шонхорын дүрстэй байсан гэдэг.